Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Altjóða Sálarheilsudagurin er eitt afturvendandi tiltak, sum í ár, fyri fjóðru ferð, verður hildin sum eitt størri kunningartiltak, har fleiri stovnar og feløg fáa høvið at vísa á teirra virksemi innan psykiatriska økið.

 

Tiltakið verður í Perluni og á Reinsarínum í Tórsgøtu í Tórshavn sunnudagin 10. oktober 2021.

 

Upplegg, tónleikur og básar við kunning um stovnar, feløg og onnur, sum arbeiða innan økið, eru við á degnum.

 

Evnið fyri dagin í ár verður "Mental Health in an Unequal World". Tað er evnið sum World Federation for Mental Health hevur valt fyri dagin 2021.

 

Á tiltakinum í Tórsgøtu verða millum annað varpað ljós á:
Ung og sálarheilsu, seksualitetur og sálarsjúku og minnilutastrongd.

 

Drekkamunnur og søtt til góman verður at fáa.

Tiltakið byrjar kl. 14, og tað er ókeypis. Øll eru vælkomin.

 

Skráin fyri dagin verður lýst seinni.

 

--

 

Feløg og stovnar, sum hava hug at hava ein bás hendan dagin, eru vælkomin at seta seg í samband við Lauru Apol, aðalskrivara í Sinnisbata við at ringja á 597913 ella við at skriva til laura.apol@sinnisbati.fo. At hava bás er ókeypis.

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Hevur tú hug at gerast skrivstovufólk hjá Sinnisbata?

Hevur tú áhuga fyri sálarheilsu og hug at fáa meira innlit og vitan um sálarsjúkur og sálarheilsuøkið, sum heild? So er tað møguliga tær, vit leita eftir!

Sinnisbati sóknist eftir skrivstovufólki at starvast á skrivstovuni hjá felagnum 10 tímar um vikuna. Starvið hóskar seg væl til lesandi, ið lesa hægri lestur ella ein, sum ynskir eyka arbeiðstímar. 

Arbeiðsuppgávurnar á skrivstovuni hjá Sinnisbata eru  fjølbroyttar, avbjóðandi og ikki minst áhugaverdar. Í tøttum samstarvi við aðalskrivara felagsins, nevndina, sjálvboðin og yrkisstarvsfólk knýtt at felagnum, kemur tú at arbeiða við skrivstovuuppgávum í einum føroyskum áhugafelagsskapi í støðugari menning, har nógv spennandi er at fáast við.  

Sinnisbati er ein sjálvboðin áhugafelagsskapur fyri fólk, ið hava sálarsjúku og avvarðandi teirra. Felagið er átrúðnaðarliga og politiskt óheft.  Sinnisbati bleiv sett á stovn í 1982 og arbeiðir  fyri at bøta um korini hjá menniskjum við sálarligum avbjóðingum og sjúkum, umframt at kunna um sálarsjúku og skipa fyri átøkum, sum kunnu lætta um gerandisdagin hjá hesum fólkum og arbeiða fyribyrgjandi. 

ARBEIÐSUPPGÁVUR OG FØRLEIKAR

Tínar arbeiðsuppgávur fevna m.a. um at:

  • samskifti við og móttøku av fólki, ið venda sær til felagið umvegis teldupost og telefon, eitt nú limir, myndugleikar, stovnar og samstarvsfelagar
  • samskipa og skráseta hagtøl (áheitanir til felagið)
  • leggja bókhaldið til rættis og gera klárt til bókhaldaran
  • journalisering og rættlestur
  • aðrar fyrisitingarligar uppgávur

Vit ynskja, at tú hevur áhuga innan málsøkið, sum Sinnisbata arbeiðir við og hevur góðar telduførleikar, umframt góðar málsligar førleikar á føroyskum. Harumframt ynskja vit, at tú:

  • er jalig/ur og ágrýtin
  • dugir at arbeiða sjálvstøðugt
  • er væl skipað/-ur í tínum arbeiði
  • hevur góð evni at samstarva

Tað er ein fyrimun, at tú hevur royndir innan samskifti og umsiting, men tað er ikki eitt krav. Vit skulu nokk seta teg væl inn í viðuskiftini. Starvið sum skrivstovufólk í Sinnisbata er sera liðiligt og arbeiðstíðin kann lættiliga leggjast eftir lesnaðin og/ella øðrum arbeiði. 

LØN OG TREYTIR

Talan er um eitt starv við ein setanarbrøkur á 1/4  frá 1. september 2021. Starvsbrøkurin kann tó hækka upp í 15 tímar um vikuna, um tørvur verður á tí.  Starvið er lønt sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Starvsfelagið.  

UPPLÝSINGAR OG UMSÓKN

Til ber at lesa meira um Sinnisbata og virksemið hjá felagnum á www.sinnisbati.fo.  Meira kunning um starvið fæst við at venda sær til Lauru Apol, aðalskrivara, á teldupost  laura.apol@sinnisbati.fo

Umsókn við viðkomandi skjølum skal sendast í telduposti til sinnisbati@sinnisbati.fo  í  seinasta lagi á miðnátt tann 16. august.

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Kunning: Sinnisbati fingið ungdómstoymi

Sinnisligar avbjóðingar raka breitt og ikki einans ein avísan aldursbólk. Tó siga flest allar kanningar á økininum, at fleiri og fleiri ung gerast illa fyri sinnisliga og dragast við avbjóðingum, sum eitt nú angist, strongd, tunglyndi og einsemi. Nýggjasta fólkaheilsukanningin hjá Fólkaheilsuráðnum vísir júst á tí gongdini. Ein sera ræðandi gongd, sum er neyðug at varpa ljós á og gera nakað við. Sinnisbati hevur í fleiri ár varpað ljós á gongdina og veitt upplýsing og tilvit, og nú er næsta stig at fáa tey ungu meira við í arbeiðnum at finna loysnir, skapa enn størri tilvit í samfelagnum og skipa fyri upplýsandi tiltøkum, sum eru ætlað at virka fyribyrgjandi, kunnandi og kveikjandi hjá føroyski ungdómurin. 

Rúmd og karmar fyri ungdómurin

Sinnisbati hevur seinastu árini verið ein sera virkin felagsskapur, bæði í samfelagnum, millum fólk, og politiskt, har avbjóðingarnar hjá ungdóminum hava fylt nógv og fylla meira og meira. Tí er tað eitt heilt natúrligt næsta stig at stovna eitt ungmannafelag. Á fyrsta introfundinum 6. apríl møttu 11 ungdómar upp og á næsta fundinum vóru 17. Síðani hava tey ungu møtst reguliga mánakvøld, har tey hava arbeitt við eitt nú intro-kafé, sosialar miðlar, kampanjum og eina poddvarpsrøð. Fyribils er ungdómstoymið undir veingjunum hjá Sinnisbata, men innan stutta tíð fer ungdómstoymið at stovna eitt ungdomsfelag, ið fer at verða rópt Sinnisbati Ung, ella í dagliga talu SBU. 

Nevndin stuðlar 

Nevndin í Sinnisbata er stuðlandi í arbeiðnum hjá teimum ungu og gleðist um, at fáa ungar kreftir inn í felagnum. Tá talan eru um ungdómsviðuskifti, hevur tað alstóran týdning, at tey ungu sjálvi eru við at seta dagsskránna og karmarnar fyri arbeiðnum. Ætlanin er, at ungmannafelagið fær eitt umboð í nevndina í Sinnisbata, soleiðis at eitt gott og tætt samstarv verður millum móðurfelagnum og ungmannafelagnum. 

Meira kunning um stovnandi aðalfund hjá SBU kemur seinni.

Fyribils búmerki
Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Sinnisbati fingið nýggjan formansskap

24. mars hevði Sinnisbati ársaðalfund. Fundurin varð hildin á Hotel Hafnia í Tórshavn. Róa Midjord, sum seinastu fýra árini hevur verið forkvinnu í felagnum, takkaði fyri seg og tað sama gjørdi Marjun J. Hentze, sum í sama tíðarskeið hevur verið næstforkvinnu í Sinnisbata. Tær hava báðar gjørt eitt megnar arbeiði tey árini, tær hava verið eitt partur av nevndini í felagnum, og hava tær nógv góð avrik, sum standa eftir. Millum annað eru avvarðandibólkarnir, sum Sinnisbati bjóðar út til avvarðandi at fólki við sálarsjúku, vaksnir nógv seinastu árini og eru væl umtóktir. Sinnisbati er vorðin eitt enn meira virkið og sjónligt felag í almenna rúminum. Felagið hevur havt møguleika fyri at seta eitt starvfólk í starv, og Sinnisbati hevur í dag tvey starvsfólk, ið telja eitt ársverk. Seinastu tvey árini hevur felagið somuleiðis ment og bjóðað út kjatt-ráðgeving umvegis heimasíðu felagsins, umframt at felagið bjóðar út skeið og undirvísing og upplegg fyri starvsfólkum á stovnum og skúlum. 

Hóast nógvar batar á psykiatriska økinum seinastu árini, er enn langt á mál. 

Í formannsfrágreiðingin hjá Róu Midjord segði hon millum annað: “Eg kann onkuntíð hugsa at tað ikki verður lurtað nóg væl eftir øllum teimum, sum hava avbjóðingar og kortini traðka fram og greiða frá teirra støðu. At tað ikki verður lurtað nóg væl eftur øllum teimum avvarðandi, sum liva tætt at teirra kæru, síggja teirra líðing og sjálvi gerast illa fyri av ringu korunum, ofta eftir at í áratíggir at vera talirør og stuðulin hjá teirra avvarðandi. At sjálvbodnir felagsskapir sum Sinnisbati vísa á tørvir ár eftir ár. Í nevndunum sita fólk, sum hava sjúkur, eru avvarðandi, fakfólk og onnur sum eru áhugaði á økjunum. Vit eru mangan glað, men eisini viðhvørt vónsvikin, tí tað vit hava nátt, kanska verður broytt aftur, niðurraðfest og umskipað. Vit brúka okkara fríðtíð og onkuntíð tekur tað ov nógv av okkara tíð í longdini, og tá er gott at onnur koma upp í og nýggjar kreftir kunnu nýtast í felagnum.”

Nevndin og starvsfólk felagsins ynskja at takka Róu og Marjun fyri stóra arbeiðið, tær hava gjørt fyri og í felagnum. Vit ynskja teimum alt tað besta og blíðan byr. 

Á aðalfundurin blivu fleiri nýggj fólk vald inn í nevndini. Súsanna Olsen og Tummas Thomassen, sum hava sitið í nevndini seinastu nógvu árini valdu at stilla upp aftur, eisini bleiv Oda Johansdóttir, sum seinasti árið hevur verið tiltakslimur, gjørdist nevndarlimur. Súsanna Herdalur Tausen stillaði upp, og er nýggj í nevndini í Sinnisbata. Nevndarlimir standa fyri vali annað hvørt ár. Tiltakslimir gjørdust Elin Hansen og Vivian Sjóðklett. Tiltakslimir standa fyri vali á hvørjum ári. Í nevndini eru eisini Margretha Poulsen og Erla Matras Jensen. 

Á fyrsti nevndarfundi hin 6. apríl, skipaði nevndin seg. Forfólk gjørdist Súsanna Olsen. Súsanna hevur verið forfólk áður, frá februar 2013 til mars 2017, og tekur nú eitt tíðarskeið afturat sum forfólk. Næstforfólkaposturin bleiv deildur í tvey millum Erlu Matras Jensen og Odu Jóhansdóttir. Kassameistari gjørdist Tummas Thomassen og skrivari Súsanna Herdalur Tausen. 

Nýggja nevndin ynskir at arbeiða víðari við ætlananum hjá undanfarnu nevnd, men samstundis stuðla uppundir enn meira samstarv á psykiatriska økið. Millum málini nevndini ynskir at arbeiða fyri eru: 

  • Kunning um sinnisligar sjúkur og avbjóðingar við endamálinum at framhaldandi at vera viðleikari í at avstigmatisera og lætta um hjá teimum, sum hava sinnisligar avbjóðingar.
  • At arbeiða við avvarðandi, tá ið nýggj gransking vísir, at avvarðandi eru ein sentralur lykil í gongdini at koma fyri seg aftur.
  • At vera ein virkin og konstruktivur viðspælari í politisku skipanini og almenna kjakinum á psykiatriska økinum.
  • At arbeiða fyri, at hjálp og viðgerð skal vera lætt atkomilig hjá fólki við sinnisligum avbjóðingum og sjúkum.
  • At stuðla undir fyribyrgjandi og tvørfakligt arbeiði, tá ið tað snýr seg um viðurskiftir á psykiatriska økinum, m. a. við ungum.
  • At vísa á bústaðartørvin hjá fólki við sinnisligum avbjóðingum.
  • At vera á ferð og koma út um allar Føroyar og at kveikja vón og áræði hjá teimum har “brekkan kann tykjast tung” í ymiskum tíðarskeiðum í lívinum.

Nýggja nevndin er spent at fara til verka við eitt nýtt og virkið nevndarár.

Á myndini sæst frá vinstu: Margretha Poulsen, Vivian Sjóðklett, Tummas Thomassen, Erla Matras Jensen, Oda Jóhansdóttir, Súsanna Herdalur Tausen og Súsanna Olsen. Elin Hansen væntar á myndini.

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Áheitan til avvarðandi myndugleikar: Størri ábyrgd má vísast og gongd má koma í

Tað er ørkymlaðandi at hoyra, at royndarverkætlanina um at veita ókeypis sálarfrøðiliga hjálp til ung millum 15 og 35 ár enn einaferð er steðgað upp. Pengarnir eru játtaðir, verkætlanarleiðari er settur og bíðað hevur verið leingi - bæði tey, sum skulu veita tilboðið og tey, sum skulu gera brúk av tilboðnum.

Ongantíð áður hevur verið so stórur tørvur á einum slíkum tilboðið sum júst nú. Alsamt fleiri ung uppliva sálarligar avbjóðingar. Hesar avbjóðingar eiga vit at taka í stórsta álvara og fyribyrgja skjótast til ber, so støðan ikki versnar hjá tí einstaka. Tað gera vit ikki við at lata ósemjur og teknikalitetir forða fyri, at tilboðið kann vera til gagns hjá borgaran.

Sinnisbati hevur í fleiri ár víst á avbjóðingarnar og manglandi fyribyrgjandi átøk, og jaligt er at síggja, at vit í Føroyum nú kunnu kalla okkum framgonguland á hesum økinum við at pengaranir eru oyramerktir til eina verkætlan, sum skal tryggja ungum við angist og tunglyndi ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð. Hetta er ikki einans eitt tilboð, sum kemur tí einstaka unga til gangs, tað er somuleiðis eitt tilboð, tey avvarðandi hava bíðað leingi eftir.

 Seinasti tíðina er áheitanartalið hjá Sinnisbata voksið munandi, eins væl og tað er hjá flestu sálarfrøðingum. Heilt nógvar áheitanir, sum Sinnisbati fær, snúgva seg júst um, nær hetta tilboðið kemur í gildi. Spurningar og frustratiónir um, hvat bíðað verður við.

Sinnisbati vil við hesum innarliga heita á partarnar um at koma til eina semju og biðja avvarðandi myndugleikar vísa størri ábyrgdakenslu fyri at náa á mál sum skjótast.

 Hetta skrivið er sent til Heilsumálaráðið og Fíggjamálaráðið.

 

Vegna Sinnisbata

 

Laura Apol, aðalskrivari

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Tíð er til at handla – tíð er ikki til at bíða 

Nýggj kanning hjá Fólkaheilsuráðnum er júst blivin almen. Umleið 3.000 føroyingar eru ein partur av kanningi, og tí má sigast, at úrslitið má takast í størsta álvara, tá umleið 6% av íbúgvunum eru við í kanningini. 

Kanningin vísir nógv ymisk úrslit um fólkaheilsuna hjá føroyingum, men eingin ivi skal vera í, at summi av úrslitini eru meira ørkymlaðandi enn onnur. 

Í Sinnisbata eru vit mest av øllum upptikin av, hvussu føroyingar hava tað sálarliga, og hvussu vit kunnu arbeiða sálarheilsufremjandi og á tann hátt kann virka fyribyrgjandi í at fólk gerast sálarliga sjúk. Nýggja fólkaheilsukanningin hjá Fólkaheilsuráðnum er tí sera ørkymlandi og lítið hugaligur lesnaður. 

Kanningin vísir, at serliga ung í Føroyum hava tað torført sálarliga, og enntá verri, um vit samanbera okkum við onnur norðurlond. Hetta er ikki nakað vit í samfelagnum, landspolitiskt og kommunalt, kunnu síggja burtur frá. Um hesi tølini samsvara 1:1 við veruleikan, so merkir hetta, alt annað líka, at har er nakað, sum ikki er gjørt rætt, í mun til hvussu vit hava sett okkara samfelag saman. Okkurt er skeivt í okkara politisku raðfesting. 

Vit vita frá tølum og kanningum úr londum vit samabera okkum við, at sálarligar sjúkur eru størsta sjúkrabyrðan millum ung, og altjóða heilsustovnurin WHO vil vera við, at tunglyndi fer at vera størsta sjúkrabyrðan í heiminum yvirhøvur í 2030. Somuleiðis vita vit út frá donskum kanningum, at helvtin av øllum sálarligum sjúkum taka seg upp hjá teimum ungu áðrenn 14 ára aldur og 75% áðrenn 24 ára aldur. Hetta eru tøl, sum eru til at taka og føla uppá. 

Kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum sigur okkum millum annað, at fimta hvør kvinna og tíggjundi hvør maður í aldrinum 18-24 ár hava havt eina sálarliga sjúku, sum hevur vart longri enn seks mánaðir. Haruftrat sigur kanningin okkum, at onnur hvør kvinna og triði hvør maður í aldursbólkinum 18-24 ár kenna seg strongd. Tað eru tey lesandi, sum kenna seg mest strongd og talið er heilt uppi á 48%. 

Tað er ikki eitt loyndarmál, at psykiatriska økið als ikki er raðfest nóg høgt politiskt, hóast økið er raðfest munandi hægri seinnu árini. Har er langt á mál. 

Altjóða heilsustovnurin metir, at psykiatrisk viðgerð í heilsuverkinum í Europa fyllir 20%, hóast psykiatriska økið í fíggjarætlanum í miðal er umleið 5%. Hetta merkir, at trupulleikin ikki bara er her í Føroyum, men tað er ein heimstrupulleiki, sum vit mugu taka í álvara. Úrslitið av manglandi raðfesting og fyribyrging síggja vit nú og koma at síggja meira til tað framyvir, um ikki við gera okkurt munagott beinanvegin. Kommunur og landið, stovnar og feløg í felag. Tað ber ikki til at siga tað ov ofta. Talan er ikki bara um væntandi viðgerð og tilboð á psykiatriska deplinum, langa bíðitíðir og manglandi starvsfólk. Tað er allan vegin ígjøgnum, at vit mugu seta inn. Fleiri ressoursir mugu gevast til økispsykiatriina, sosialpsykiatriina og aðrar stovnar og feløg, sum arbeiða sálarheilsufremjandi.

Ein samskipandi eind má vera, so myndugleikar, stovnar og feløg, sum veita tilboð og ráðgeving, tosa betri saman og hava eitt felags útgangsstøði, so tey ungu kunnu loftast nógv skjótari. Vit eru komin væl ávegis við nýggja tilboðnum, sum herfyri bleiv einmalt samtykt í Løgtinginum, ókeypis sálarfrøðilig hjálp til ung millum 15-35 ár. Men tilboðið kann ikki standa einsamalt í royndini at hjálpa uppundir sálarheilsuna hjá teimum ungu. Tilboðið er ætlað teimum, sum longu eru blivin sjúk av angist og tunglyndi. Vit mugu forða fyri, at tey ungu koma har út, at ein diagnosa at hesum slagið er neyðug. Vit mugu fyribyrgja og hava ein felags leist fyri, hvussu vit best møguligt lofta teimum ungu. Fyrbyrging er lykilin. 

Hjá Sinnisbata síggja vit, at nógv av teimum ungu, sum fáa ráðgeving, hava avbjóðingar við at handfara gerandisdagin, føla einsemi, hava trupulleikar við familju og vinum og hava sum heild hava torført við at liva eitt ungdómslív, sum kann rúma nógvum avbjóðingum. Hjá teimum ungu, sum liva í heimum, har avbjóðingar framanundan eru, so sum rúsdrekka og rúsevnir, harðskapur, álvarsligar sjúkur og kynsligur ágangur, eru avbjóðingarnar bara uppaftur størri. Hesi ungu eru serligt útsett fyri at fáa sálarligar avbjóðingar í lívinum - og vit skylda teimum ungu, at gera alt vit kunnu fyri at lofta teimum áðrenn, tey gerast viðgerðakrevjandi. 

Tað ikki bara verjir nógvum fólkum frá avbjóðingum og ringum lívsumstøður í framtíðini - tað er eisini at spara samfelagnum fyri stórum fíggjarligum útreiðslum. Og samfelagið er vit - tað er tú og eg! 

/Laura Apol, aðalskrivari í Sinnisbata

Les meira her: Fólkaheilsuráðið

Altjóða Sálarheilsudagur 2021

Ung ið bera brek

Týsdagin 25. novembur, mikudagin 26. novembur og hósdagin 27. novembur, eru vit við at umboða ung í Føroyum, ið bera brek á fundi hjá partur av Nordisk Ministerråd.

Meginfelagið, MEGD, situr í tí sum eitur "Rådet för nordiskt samarbete om funktionshinder". Har eru tvey ung føroysk umboð bjóðað við, at luttaka á fundinum og greiða stutt frá avbjóðingarnar vit síggja her í Føroyum. Eitt umboð er úr Sinnisbata. Vit eru sera fegin at sleppa við á slíkum fundum, sleppa til orðana og ikki minst, at vera við at sera fokus á brekøkið í eitt breiðari høpi.

Tað er Nordens välfärdscenter, sum skipar fyri fundin. Eisini hevur Nordens välfärdscenter givið út bókling um tað at inndraga børn og ung í arbeiðnum á brekøkinum:

Inga barn eller unga ska lämnas utanför

Tak niður her (á svenskum):

Inga-barn-eller-unga-ska-lämnas-utanför

No child or young person should be left behind

Nordens välfärdscenter hevur gjørt og orðað fleiri bóklingar innan brekøkið. Sí fleiri teirra niðanfyri.

Politikk for likestilling for personer med funksjonsnedsettelser i Norden

Norden för alla