Kategori: Tíðindaskriv

Til partarnar í lønarsamráðingunum millum Føroya Pedagogfelag, Kommunala Arbeiðsgevarafelag og Lønardeild Fíggjarmálaráðsins,

Sinnisbati vil við hesum heita á partarnar um at náa eini semju skjótast til ber.

Námsfrøðingar hava ein týðandi leiklut í at fáa eitt samfelag at hanga saman. Ikki bara í og við, at tey eru um, menna og taka sær av okkara børn á dagstovnunum, og eru við at mynda børnini sum menniskju, men eisini við at verða um borgarar við serligum tørvi.

Námsfrøðingar veita í fleiri førum umsorgan og tryggleika til eitt nú borgarar á sambýlum, bústovnum, sjálvsognarstovnum og øðrum, har tað ikki bara er týdningarmikið at námsfrøðingarnar sleppa at arbeiða – tað er eisini neyðugt. Eitt nú tá um ræður sambýli við borgarum við ringum sosialum avbjóðingum og sálarsjúkum, ber oftast ikki til hjá teirra kæru at vera um tey sum starvsfólkini eru. Hetta eru borgarar, sum eru serlig viðgerðar- og umsorganarkrevjandi, og tað eru námsfrøðingarnir, ið hava fakligu førleikarnar til at hjálpa teimum – eins og ikki øll hava avvarðandi, ið kunnu hjálpa.

Við einum ynski um skjóta semju millum partarnar og vælvild,

Nevndin í Sinnisbata

Arndis Simonsen vart ph.d. á Aarhus Universitet

Fríggjadagin 17. november vardi Arndis Simonsen, cand.psych., ph.d.-ritgerð sína á Aarhus Universitet. Ritgerðin er um hvussu fólk við skisofreni verða ávirkað av øðrum og hvønn leiklut hetta hevur fyri sjúkueyðkenni og sosiala førleikan. Ritgerðin kallast “Social Influence: Imitation and Conformity in Schizophrenia”

Ole Mors, professari á Psychosis Research Unit, iPSYCH, Institut for Klinisk Medisin, Aarhus Universitetshospital hevur verið høvuðsvegleiðari.

Hjávegleiðarar hava verið Andreas Roepstorff, professari, og Vibeke Bliksted, lektari, bæði á Aarhus Universitet og Daniel Campbell-Meiklejohn, seniorgranskari á School of Psychology, University of Sussex.

Í metingarnevndini vóru

Christine Parsons, lektari, Interacting Minds Centre, Institut for Klinisk Medisin, Aarhus Universitet, forkvinna og leiðari fyri verjuna

Jennifer Cook, granskari á School of Psychology, University of Birmingham

Leonhard Schilbach, granskari á Department of Psychiatry, Ludwig-Maximilians-Universität and Max Planck Institute of Psychiatry

Metingarnevndin segði í síni niðurstøðu um ritgerðina, at: ”The studies in this dissertation have been conducted to a high standard. A lot of thought has been put into designing/selecting experimental paradigms that tap into the core psychological process of interest without overly relying on additional processes that are not central to the research question…Miss Simonsen has also gone to great lengths to account for potential confounding factors in her analysis protocols…In short, the work in this thesis has been conducted to a high scientific standard… The committee agrees that this work represents an important contribution to our current understanding of social information processing in schizophrenia.”

Verkætlanin varð fíggjað av Lundbeckfonden, Psychosis Research Unit og Interacting Minds Centre.

Les um Arndis Simonsen í Heilagrunninum

Samandráttur

Social Influence in Schizophrenia

A new PhD project from the Psychosis Research Unit, Aarhus University, contributes to new knowledge about how people with schizophrenia are influenced by others and which potential consequences this has both on the characteristic symptomatology and their level of functioning. The project was carried out by Arndis Simonsen, who is defending her dissertation on 17/11.

We are constantly influenced by other people. Examples of this could be that we ask a friend for advice about what he/she would do in a given situation or that we follow changes in fashion. It is unclear whether the tendency to be influenced by others is altered in schizophrenia and whether a potential alteration would impact the symptomatology or the level of functioning. The aim of this project was to investigate how individuals with schizophrenia are influenced by others, both on a conscious and sub-conscious level, compared to healthy individuals. A range of cognitive tests were used to assess the susceptiblity to influence, for instance by measuring the participants’ tendency to imitate others’ movements or their tendency to change their opinions according to other people’s opinions. The study suggests that patients with schizophrenia are at least as susceptible to social influence as healthy individuals when it comes to sub-conscious processes. However, patients display difficulties when they consciously have to use information from others during decision making and this may contribute to the characteristic symptomatology and the social impairments, often accompanying the disorder.

Kelda: www.gransking.fo

Ung, sum hava tørv á onkrum at tosa við, fáa teirra heilt egna sang við nýggja staklagnum, ”Vinterbarn”, hjá Aqua-stjørnuni René Dif.  Hann hevur skrivað og framleitt sangin saman við viðurkenda føroyska framleiðararnum Kristoffer Mørkøre.

Óstøðug barnaár við ikki færri enn átta skúlaskiftum.

Sangarin René Dif veit, hvussu tað er at vera ungur, hava lítið sjálvsálit og at kenna seg einsamallan í heiminum. So tá fyrrverandi danski forsætisráðharrin og protektor fyri Det Sociale Netværk og ungdómsráðgevingina headspace, Poul Nyrup Rasmussen, spurdi, um Dif hevði hug at skriva ein sang til headspace, hugsaði René Dif seg ikki leingi um, áðrenn hann játtaði.

Tað bleiv til sangin ”Vinterbarn”, sum handlar um, at mann er nóg góður, sum mann er, uttan mun til hvat onnur halda.

René Dif ber nógv fyri brósti, tá talan er um ung, sum stríðast við alt frá hjartasorg til sálarligt viðbrekni. Hann hevur sjálvur upplivað at skula skifta skúla átta ferðir, tá hann var barn. Hann fekk ikki 9. floks prógv, og hann hevði ynskt, at hann hevði havt eitt headspace, tá hann var barn og ungur.

”Um headspace hevði verið til, har mann bara kann koma beint inn av vegnum uttan at skula mátast og vigast, og uttan at skula bíða í 2 ½ mánað, so hevði eg verið glaður. Tað, at mann kann koma uttan at skula vísa á alt møguligt, merkir, at mann kann koma við teimum trupulleikunum, mann hevur, nú og her. Tað eru øll tey stóru tingini, sum mann er heilt einsamallur um. Tær stóru avgerðirnar, kenslan av ikki at vera nóg góður, at mann ikki veit, hvar mann skal fara, hvønn mann skal venda sær til, hvat mann skal gera,” sigur René Dif.

Føroyskt headspace

Ungdómsráðgevingin headspace hevur nú 16 miðstøðir í Danmark og hevur eisini ætlan um at lata ráðgeving upp í Føroyum. Ung kunnu koma til headspace anonymt og fáa hjálp til alt frá hjartasorg og einsemi til vantandi sjálvsálit og sálarligt viðbrekni. Í løtuni verður kannað, um til ber at finna fígging til at lata eina headspacemiðstøð upp, sum í fyrstu atløgu verður í Tórshavn. Samstarvið um eina føroyska headspacemiðstøð er ímillum Det Sociale Netværk og Sinnisbata, áhugafelag teirra, ið hava sálarsjúku og avvarðandi teirra.

René Dif og poppbólkurin Aqua seldu í sínum bestu døgum í 90’unum meira enn 36 milliónir fløgur, so vantandi sjálvsálit og einsemi er nokk ikki tað, sum heimurin setur í samband við René Dif. Men hansara egnu avbjóðingar sum barn og ungur gera, at hann væl skilir tey ungu, sum hava trupult við at finna fótafesti í tilveruni. Til tey ungu, sum hava tað trupult í dag, hevur hann hesa áheitan, sum eisini er kjarnan í nýggja staklagnum, “Vinterbarn”:

”Eg tori væl sjálvur at kalla meg størsta mynsturbrótaran í Danmark. Men øll ung hava tað í sær. Tað er bara ein spurningur um at halda á og ikki geva tí, sum onnur halda, gætur. Tað er ringt, tá mann er ungur og ikki hevur stórt sjálvsálit, men trúgv uppá tað! Um tú kanst droyma tað, so kanst tú gera tað. At hava tamarhald á egnum lívi er ein sigur. Og mann skal ongantíð vera bangin fyri at biðja um hjálp. Tað havi eg altíð gjørt, og tað fari eg altíð at gera. Um eg byrji uppá okkurt nýtt, sum til dømis nú, har eg sum 48 ára gamal havi fingið eina kokkaútbúgving, so eri eg jú noyddur at spyrja onnur, sum hava royndir. Og tað eru tey fæstu sum siga, at tey ikki vilja hjálpa tær”, sigur René Dif.

René Dif er sera glaður fyri samstarvið við framleiðaran Kristoffer Mørkøre, sum eigur Kris-Stuff Studio í Tórshavn. Sangurin, ”Vinterbarn”, er skrivaður á eini ferð til Føroya í samstarvi við framleiðaran og tónleikaran, Kristoffer Mørkøre, sum René Dif bert kann bera rós.

”Kristoffer er ein ótrúligur framleiðari. Hann dugir framúr væl at lesa tey listafólkini, sum hann arbeiðir saman við. Hann hevur eina einastandandi tónleikafatan, og hann er tann besti at samstarva við í tí tónleikaligu tilgongdini og undir menningini av einum sangi. Kristoffer er bara sum heild ein góður tónleikari. Vit hava arbeitt saman fleiri ferðir, eg havi verið í Føroyum meira enn 10 ferðir nú. Vit arbeiða so væl saman, at tá vit skrivaðu ”Vinterbarn”, gjørdu vit líka nakrar sangir afturat, nú tá vit vóru í gongd, sum vit skjótt fara í studio at spæla inn”, endar René Dif.

HYGG EFTIR SJÓNBANDINUM, ”VINTERBARN”, HER:

https://youtu.be/QJu5mx_6Z5w

Staklagið ”Vinterbarn” er spælt inn í Sweet Silence studionum og Kris-Stuff Studio.  Tónleikarar: Gert Smedegaard á trummum (CV Jørgensen mm), Niklas Schneiderman (Magtens Korridorer) og Niclas Johannesen á guitarum, Kristoffer Mørkøre á bass og keyboards og tann fløguaktuella Ulla Britt Simonsen á kór og 2. rødd.

Fakta um headspace.

headspace er eitt anonymt og ókeypis ráðgevingartilboð í Danmark undir Foreningen Det Sociale Netværk. Málbólkurin er børn og ung í aldrinum 12-25 ár. Tað verður rikið av meira enn 500 sjálvbodnum um alt landið.

Í headspace eru eingir trupulleikar ov stórir ella smáir, tey ungu gera sjálvi av, hvussu farast skal fram, og tað er eingin bíðitíð ella journalir.

Síðan byrjanina í 2003 hevur headspace havt samband við meira enn 27.000 ung. Tað eru headspace í Aabenraa, Aalborg, Albertslund, Ballerup, Billund, Esbjerg, Greve, Helsingør, Herlev, Herning, Horsens, Hvidovre, København, Odense, Roskilde og Rødovre. headspace hevur somuleiðis ætlan um at lata ráðgeving upp fyri ungum í Føroyum.

Poul Nyrup Rasmussen setti Det Sociale Netværk á stovn í 2009, hevur verið formaður fyri Det Sociale Netværk og er í dag protektor fyri bæði headspace Danmark/Det Sociale Netværk.

Í hesum døgum verður skrivað um, at vit hava nógv ung fólk, ið stríðast við sálarligar trupulleikar og rúsevnis trupulleikar.

Vit í Sinnisbata vilja staðiliga heita á politisku myndugleikarnar, at taka tað í størsta álvara, at vit hava ung fólk, sum onkursvegna ikki klára at fóta sær uttan hjálp.

Marginaliseraðir ungdómar, tað vil siga ung, ið t.d. bæði hava sosialar trupulleikar, sálarligar avbjóðingar, rúsdrekka/rúsevnismisnýtslu og eisini eru vorðin heimleys, hava oftast tørv á hjálp frá fleiri pørtum.

Vit í Sinnisbata halda tí, sum Jan Poulsen, vakthavandi á politistøðini, var inni á í gjárkvøldið, at samstarv er vegurin fram.

At hesi ungu gerast ein kastibløka millum løgreglu, psykiatriska depilin, misnýtslu viðgerðarstøð, tilboð frá Almannaverkinum og øðrum, ger at øll royna sítt besta í hvør sínum lagi, og at heildarviðgerð gerst nærum ógjørlig.

Vit mæla til at ein arbeiðsbólkur ella netverk verður sett á  stovn, fyri hvønn ungan borgara, ið tørvar hjálp. Nakað sum við “góðu tilgongdini”, ið verður bjóðað familjum við børnum, sum hava Autismu.

Vit í Sinnisbata meta, at tað er umráðandi, at inndraga familjuna og saman virka fyri, at okkara ungu fáa ta hjálp teimum tørvar.

Róa Midjord
Forkvinna í Sinnisbata

Í dag, 24. mai 2017, eru 35 ár liðin síðani Sinnisbati, áhugafelag teirra, ið hava sálarsjúku og avvarðandi teirra, bleiv sett á stovn. Í tí sambandi vilja vit nýta høvið til at vísa á ein part av søgu felagsins. 6. juni 2002, í sambandi við at Sinnisbati fylti 20 ár, var ein grein um Sinnisbata, sum Føroya Fiskimannafelag gav út í blaðnum FFBlaðið, Blað Verka- og Veiðimanna. Tað var ein góð og lýsandi grein, sum eisini greiddi frá hátíðarhaldi, ið var hildið tá. Tú kanst lesa greinina niðanfyri:

Tann 24. mai vóru 20 ár liðin síðan felagið Sinnisbati varð sett á stovn. Hetta er, sum navnið sigur, felagið, sum skal arbeiða fyri at bøta um viðurskiftini hjá teimum sinnisbrekaðu. Dagurin varð hildin við “maner” leygardagin tann 25. mai.

Seinnapartin var ein samkoma í Norðurlandahúsinum, har tveir íslendskir gestir greiddu frá royndum í Íslandi við sálarrøkt. Annar var Heðinn Unnsteinsson, sálarfrøðingur, sum er leiðari fyri “verk- ætlanini til sálarliga heilsu”. Heðinn er fyrrverandi tunglyndissjúklingur, sum sjálvur kennir til trupulleikarnar við at hava sálarligt brek. Hin var Ebba Ásmundsdóttir, sum hugleiddi um sálarliga heilsu. Bæði sluppu sera væl burtur úr teirra framløgum. Annars skipaði Maria Andersen saman við dóttrini Lenu og manni hennara Niclas fyri undirhaldinum, og setti hetta sín serliga dám á. Um kvøldið var samkoma á Hotel Hafnia, hagar tey, sum á einhvønn hátt høvdu dugnað felagnum hesi farni 20 árini, vórðu boðin. Her greiddi Katrin Dahl,sum var ein av teimum, sum vóru við til at stovna Sinnisbata, frá, hvussu hetta tiltakið kom í lag.

Her legði hon serligan dent á tann týdning, sum Karin Margretha Joensen Næs hevði havt fyri Sinnisbata,og greiddi hon m.a. soleiðis frá: Karin Margretha Í samband við at vit halda stovningardag fyri Sinnisbata, er tað natúrligt, at vit minnast Karin Margretu Joensen Næs. Tað var hon, sum tók stig til at stovna felagið. Eitt kvøldið, eg var á vakt á Deild 2, ringdi Karin Margreta. Hon spurdi um eg vildi vera við til at stovna felag við tí endamáli at bøta um viðurskiftini hjá teimum sinnissjúku. Eftir umhugsan játtaði eg, av tí at eg helt, at hevði hon orku til slíkt arbeiði,kundi eg ikki annað enn stuðla tí. Kanska var tað eitt gott útgangspunkt. Karin Margreta kendi sostatt til hesa her viligu sjúku út frá egnum royndum, og eg hevði ta fakligu ekspertisu frá mínum arbeiði. Vit tosaðu við Berlinu Hentze, og var hon til dystin fús at vera við. Karin Margreta gjørdi endamálsorðing, lógaruppskot, og vit kallaðu saman til stovnandi aðalfund.

Nógv fólk møttu til fundar, nógv fleiri enn vit høvdu væntað. Tað gleðiliga var, at fleiri frá statshospitalinum eisini møttu upp. Millum onnur var Árni Olsen sáli. Nevnd bleiv vald, felagið fekk navn, og tað var Hans Birgir Hansen (Bigge), sum hevði uppskot um at felagið skuldi eita Sinnisbati. Næsta tak var at skaffa pening, fyri at hava nakað at arbeiða við. Vit gjørdu bingo, sjálvt um eingin av okkum kendi nakað til hettar, sum var rættiliga nýtt tá, og væl bar til.Vit fingu fitt av peningi, og ógvuliga góðan stuðul frá fólki. Felagið fekk ikki so lítið á skafti. Tað fekk gjøgnumbrot á fleiri økjum, so sum at keypa hús á Sólteigi til vardan bústað til fólk, sum høvdu verið innløgd í longri tíð, og sum sostatt kundu royndarútskrivast.

Felagið fekk gjørt eina byrjan til distriktpsykiatri, sum slett ikki var í Føroyum tá. Skipað bleiv fyri pallborðsfundi, sum bleiv sjón- og útvarpaður, og mangt annað. Alt hettar eigur Karin Margreta størstu tøkkina uppiborna fyri. Hon fekk tað mest ómøguliga til at gerast møguligt. Tað, sum hon fór í holt við, fekk hon gjøgnumført. Hon hevði eina eldsál, sum brendi fyri, at bøta um umstøðurnar hjá øllum brekaðum í Føroyum. MBF, meginfelag teirra brekaðu, hevur ómetaliga nógv at takka Karin Margretu fyri. Hóast trupulleikar í egnari familju, so hevði hon altíð yvirskot til at hjálpa øðrum eisini. Og so hevði hon eitt sinnalag og humor av Guds náði. Tá trupulleikarnir vóru størst, plagdi hon at siga – gloym hettar eina løtu – og so fann hon uppá okkurt heilt annað at taka sær til. Mangar stuttligar løtur minnast vit hana fyri. Sinnisbati hevur havt stóran týdning Tað vóru eisini fleiri onnur, sum høvdu orðið og víst varð á, hvussu stóran týdning Sinnisbati hevði havt.

Felagið kann sigast at hava tvinnar høvuðsuppgávur. Onnur er at fáa játtan og orku til at bøta um viðurskiftini hjá teimum sinnisveiku. Hin er at virka fyri, at tað skal verða roknað fyri at vera eins náttúrligt at vera sjúkur í sinninum, sum at hava eina vanliga likamliga sjúku. Tað er sjálvsagt rættiliga ringt at máta, hvussu tað gongur við hesi seinni uppgávuni,men tað gongur í hvussu er rætta vegin. Viðvíkjandi teirri fyrru, so er rættiliga nógv hent, ikki minst seinastu tíðina.

Eitt, sum hevur stóran týdning, er, at tað er komið eitt álit um heildarpsykoatri, so nú hava politikkararnir fingið eina nágreiniliga kós at sigla eftir, og er uppgávan hjá Sinnisbata at halda teimum til. Eitt stórmál er eisini, at tað júst nú er settur ein psykoatriskur samskipari, so tey sálarliga sjúku nú vita hvagar tey kunnu venda sær um tað er eitthvørt áfatt. Tað er eisini nakað við at henda í royndunum at loysa íbúðartørvin hjá teimum sinnisveiku og verður eitt sambýli nú bygt.Tað skal tó sigast, at her er langt á mál, og tað er rættiliga avgerandi eisini at fáa slík sambýli úti um landið.